Κλαίμε για την ιστορία των χωρισμένων εραστών, αλλά δύσκολα παρατηρούμε το ήσυχο δράμα μιας φιλίας που σβήνει – μιας φιλίας που κράτησε για χρόνια, αλλά διαλύθηκε χωρίς δυνατούς καβγάδες και προσβολές, απλά επειδή “απομακρύνθηκαν”.
Οι νευροβιολόγοι πιστεύουν ότι η ρίζα αυτού του φαινομένου βρίσκεται βαθύτερα από την καθημερινή ματαιοδοξία: βρίσκεται στην ικανότητά μας (ή την αδυναμία μας) να διατηρούμε επιλεκτικά την κοινωνική σύνδεση, για την οποία, όπως αποδείχθηκε, ευθύνεται η ίδια η ωκυτοκίνη, αλλά σε άλλη εκδήλωσή της, αναφέρει ο ανταποκριτής του .
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η ορμόνη αυτή ονομαζόταν “ορμόνη της αγάπης”, αναφερόμενη στη ρομαντική και μητρική στοργή. Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες σε κοινωνικά ζώα, όπως οι λιβαδοπόντικες, αποκάλυψαν ένα εκπληκτικό εύρημα: η ωκυτοκίνη είναι επίσης κρίσιμη για τη δημιουργία και τη διατήρηση φιλικών, πλατωνικών δεσμών.
Φωτογραφία: Pixabay
Λειτουργεί ως κοινωνικός ενισχυτής, βοηθώντας τον εγκέφαλο να ξεχωρίζει σημαντικούς ανθρώπους από τον γενικό θόρυβο και να απολαμβάνει την συναναστροφή μαζί τους. Πειράματα έχουν καταδείξει έναν σαφή μηχανισμό: σε ζώα με “απενεργοποιημένους” υποδοχείς ωκυτοκίνης, ο σχηματισμός επιλεκτικού φιλικού δεσμού με έναν νέο σύντροφο επιβραδύνθηκε σοβαρά.
Δεν έδειχναν σαφή προτίμηση, παραμένοντας σε κατάσταση κοινωνικής αβεβαιότητας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, στην ομάδα, τα άτομα αυτά έχαναν γρήγορα την επαφή με τους παλιούς φίλους, αρχίζοντας να συμπεριφέρονται σαν να ήταν όλοι οι άλλοι ισοδύναμοι.
Μεταφρασμένο στην ανθρώπινη εμπειρία, αυτό είναι παρόμοιο με την κατάσταση κατά την οποία έχετε πολλές γνωριμίες αλλά καμία αίσθηση βαθιάς, αξιόπιστης φιλίας. Μπορείτε να συναναστρέφεστε, αλλά δεν αισθάνεστε χαρά ή ιδιαίτερη αξία από ένα συγκεκριμένο άτομο.
Ο κοινωνικός κόσμος γίνεται επίπεδος και οι συνδέσεις γίνονται επιφανειακές και εναλλάξιμες. Είναι ενδιαφέρον ότι στα ποντίκια, το κίνητρο να διατηρήσουν επαφή με έναν ρομαντικό σύντροφο υπέφερε λιγότερο από την επιθυμία για φιλία όταν το σύστημα της ωκυτοκίνης ήταν εξασθενημένο.
Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί ορισμένοι άνθρωποι είναι ικανοί για μακροχρόνιες ρομαντικές σχέσεις, αλλά είναι χρόνια μόνοι όσον αφορά τις φιλίες ή έχουν δυσκολίες στην ομαδική εργασία. Στο επίπεδο του εγκεφάλου, ο καθορισμός ενός δεσμού φιλίας είναι έργο ενός ταντέμ οξυτοκίνης και ντοπαμίνης στην περιοχή του συνεκτικού πυρήνα, του κέντρου του συστήματος ανταμοιβής.
Όταν περνάτε καλά με έναν φίλο, ο εγκέφαλος απελευθερώνει ωκυτοκίνη, η οποία με τη σειρά της ενισχύει την απόκριση της ντοπαμίνης, δημιουργώντας μια αίσθηση ευχαρίστησης και εδραιώνοντας τον δεσμό: “Νιώθω ωραία που είμαι με αυτό το άτομο”. Αν αυτή η σύνδεση διακοπεί, η κοινωνική αλληλεπίδραση παύει να είναι ευχάριστη.
Είναι αυτή η κατάσταση – η απώλεια της επιλεκτικότητας και της αξίας των στενών συνδέσεων – που χαρακτηρίζει μια σειρά από δυσκολίες, από την κατάθλιψη και το κοινωνικό άγχος μέχρι τις διαταραχές του φάσματος του αυτισμού. Ο εγκέφαλος απλώς παύει να βλέπει τη διαφορά.
Τι σημαίνει αυτό για εμάς; Ότι η φιλία δεν είναι απλώς μια ευχάριστη προσθήκη στη ζωή, αλλά μια βιολογική ανάγκη που απαιτεί τους ίδιους πόρους με τις ρομαντικές σχέσεις.
Πρέπει να τρέφεται συνειδητά με προσοχή, χρόνο μαζί και απτική επαφή που διεγείρει την παραγωγή ωκυτοκίνης. Αν αισθάνεστε ότι οι φιλίες ξεφτίζει η μία μετά την άλλη, ίσως αξίζει να σκεφτείτε όχι μόνο αν είστε απασχολημένοι, αλλά και αν δίνετε στον εγκέφαλό σας αρκετούς λόγους για να αναγνωρίζει αυτούς τους ανθρώπους ως “δικούς σας” και να παίρνει τις χημικές ανταμοιβές από τη συντροφιά τους, χωρίς τις οποίες κάθε σχέση είναι καταδικασμένη να ξεθωριάσει.
Διαβάστε επίσης
- Πώς να εκπαιδεύσετε τον εγκέφαλό σας να είναι ευτυχισμένο ως ζευγάρι: μια νευροχημική συνταγή για κουρασμένες σχέσεις
- Γιατί η ομορφιά μιας υγιούς σχέσης είναι τόσο διαφορετική από ένα όμορφο παραμύθι: Πώς η επιστήμη διακρίνει την αγάπη από τον εθισμό
